Ekonometri, ekonomi (iktisat) ve istatistiðin birleþiminden oluþan bir bilim dalýdýr. Ekonometri ile uðraþan kiþilere "matematiksel iktisatçý" da denebilir. Ekonometri eðitimi Ýktisat teorisi, matematik ve istatistiðin birleþimiyle ortaya çýkan ancak bu üç bilim dalýnýn her birinden ayrý bir bilim dalý olarak tanýmlanmaktadýr.
Ekonometrinin temel amacý, matematik ve istatistikten yararlanmak suretiyle çeþitli iktisadi sorunlarý analiz etmek ve en uygun iktisadi kararlarýn alýnmasýný saðlamaktýr.
Ekonometri bölümleri, iktisat bölümlerinden farklý olarak iktisat yanýnda matematik ve istatistiði de bilen elemanlar yetiþtirmeyi amaçlamaktadýr.
Türkiye' de ekonometri ile ilgili çalýþmalara 1960'lý yýllarda planlý kalkýnma çalýþmalarý ile baþlamýþtýr. Bu yýllardan itibaren Türkiye ekonomisinin yapýsal analizi ile ilgilendiðinden, ekonominin iþleyiþinin anlaþýlmasý önem kazanmýþ ve ekonometrik modeller kurulmaya çalýþýlmýþtýr.
Ekonomik kuramlarýn istatistiksel ve matematiksel yöntemlerle sýnanmasýný ve ekonomi ile ilgili verilerin yorumlanmasýný saðlayan bilim dalýdýr. Günümüzde daha güçlü bilgisayar ve yazýlýmlarýn varlýðýyla ekonometrik analizlerin gücü artmýþtýr.
Ekonometri, istatistik bilimi ile doðmuþtur.
Etimolojik olarak "ekonomik ölçüm" anlamýna gelmektedir. Matematiksel Ýktisat, Ýstatistik ve Ekonomi Teorisi'nin bir birleþiminden oluþur. Ekonomik teorinin amprik analizle sýnanmasýný mümkün kýlar.
Örneðin; talep eðrisinin Ekonomi Teorisinin öngördüðü gibi aþaðý doðru eðimli (negatif eðimli) olup olmadýðý ekonometrik yöntemlerle test edilir. Ekonomi Teorisi eðim katsayýsýnýn kesin deðeri hakkýnda bir yorumda bulunmazken, Ekonometri ile eðim katsayýsýnýn deðeri kestirilmeye çalýþýlýr. Talep eðrisi örneðinde bir malýn fiyatýnda meydana gelen bir birimlik artýþýn, talep miktarýnda herhangi bir azalmaya yol açýp açmadýðý, azalma oluyorsa belli bir aralýkta yaklaþýk olarak ne kadar bir azalmayý beraberinde getirdiði ekonometri ile ölçülür.
Ekonometrinin en çok kullanýlan yöntemi Regresyon Analizi'dir.
Ekonometrik çözümlemeler iki ana dalda incelenebilir.
1 - Zaman serisi analizi 2 - Yatay kesit analizi
Zaman serisi analizi deðiþkenlerin bir zaman aralýðý üzerindeki deðerlerini ve bu deðerlerin farklý deðiþkenler için birbirleriyle karþýlaþtýrýlmasýna dayanýr.
Yatay kesit analizi ise tek bir zaman noktasýnda farklý deðiþkenlerin incelenmesine dayanýr.
Örneðin; 1990-2000 yýllarý arasýnda ekonomik büyüme ve istihdam arasýndaki iliþki tek bir ülke için incelendiðinde zaman serisi analizi, 1990 yýlý üzerinde farklý ülkelerin istihdam ve ekonomik büyüme rakamlarý incelendiðinde yatay kesit analizi yapýlmýþ olur.
Zaman serileri ve yatay kesit verileri bir arada kullanýldýðýnda ise panel veri analizi denen yöntem uygulanýr.
Örneðe göre bu analiz 1990 ile 2000 yýllarý arasýnda 20 farklý ülkenin istihdam ve ekonomik büyüme rakamlarý analiz edildiðinde panel veri teknikleri kullanýlýr.
Basit bir Ekonometrik Model
Kiþisel harcamalar = Harcama eðilimi*Gelir + Tesadüfi bir hata deðiþkeni
Böyle bir model klasik en küçük kareler yöntemiyle çözüldükten sonra her bir gelir miktarý için yaklaþýk ne kadar harcama yapýlacaðý tahmin edilebilir.
Bu modelin saðlýklý tahmin vermesi için hata teriminin istenen bazý özelliklere sahip olmasý gerekir. Aksi taktirde ise yanýltýcý sonuçlar elde edilebilir.
